Jak wygląda rozliczanie nadgodzin w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym?

Udostępnij wpis:

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Rozliczenie czasu pracy w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym może być dla działu kadrowo-płacowego trudniejszym zadaniem niż przy miesięcznym okresie. Z poniższego artykułu dowiesz się, jak prawidłowo rozliczyć trzymiesięczny czas pracy, aby uniknąć błędów i zapewnić zgodność z Kodeksem pracy.

Kalendarz stojący na stole.

Czym jest trzymiesięczny okres rozliczeniowy?

Trzymiesięczny okres rozliczeniowy to sposób organizacji czasu pracy, który pozwala na optymalne planowanie harmonogramów pracy oraz rozliczenie czasu pracy pracowników. Przy jego zastosowaniu pracodawcy nie obowiązują wymiary czasu pracy w ogólnych miesiącach, lecz wymiar obowiązujący w całym trzymiesięcznym okresie.

Okres rozliczeniowy a normy czasu pracy

Okres rozliczeniowy jest ściśle powiązany z rozliczaniem czasu pracy. Zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu pracy (KP) czas pracy pracownika nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Trzymiesięczny okres rozliczeniowy daje możliwość bardziej elastycznego planowania czasu pracy, jednak musisz pamiętać, że nie można przekroczyć norm czasu pracy obowiązujących w danym okresie i naruszać przepisów o odpoczynku dobowym czy tygodniowym.

Rodzaje okresów rozliczeniowych czasu pracy

W zależności od wybranego systemu czasu pracy prawo dopuszcza stosowanie następujących okresów rozliczeniowych o długości:

  • do 4 miesięcy w stosunku do systemów czasu pracy: podstawowego, zadaniowego oraz przerywanego,
  • 1 miesiąca w równoważnym systemie czasu pracy, w przypadku skróconego tygodnia czasu pracy lub pracy weekendowej,
  • do 4 tygodni w przypadku pracy w ruchu ciągłym.

Przepisy Kodeksu pracy umożliwiają wydłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy, jeśli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi, technicznymi lub związanymi z organizacją pracy. Mogą one obejmować: 

  • szczególne potrzeby pracodawcy wynikające m.in. z czynników atmosferycznych wpływających na wykonywanie określonych prac, 
  • sezonowe zapotrzebowanie na pracowników, 
  • kwestie techniczne.

Mężczyzna pracujący w godzinach nadliczbowych

Okres rozliczeniowy a nadgodziny

W trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym czasu pracy mogą wystąpić dwie sytuacje, w których powstają nadgodziny:

  1. Nadgodziny dobowe – powstają w wyniku przekroczenia dobowej normy czasu pracy (np. 8 godzin) w danym dniu.
  2. Nadgodziny średniotygodniowe – występują, gdy w trakcie całego okresu rozliczeniowego pracownik przekroczy normę przeciętnego czasu pracy tygodniowej (np. 40 godzin).

Nadgodziny dobowe

Nadgodziny dobowe rozliczane są na bieżąco, czyli w danym miesiącu wraz z najbliższym wynagrodzeniem. Pamiętaj jednak, że powstawanie nadgodzin dobowych powinno być okazjonalne i wynikać z sytuacji losowych, wymagających np. usunięcia awarii, ochrony mienia lub środowiska.

Nadgodziny średniotygodniowe

Nadgodziny średniotygodniowe rozlicza się na koniec okresu rozliczeniowego (w przypadku trzymiesięcznego okresu – na koniec trzeciego miesiąca). Dopiero wtedy możliwe jest porównanie godzin faktycznie przepracowanych z godzinami obowiązującymi do przepracowania w danym okresie rozliczeniowym.

Wprowadzenie trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego

Kompetencje w podejmowaniu decyzji dotyczących trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego ma zakładowa organizacja związkowa. W przypadku, gdy firma nie posiada takiej organizacji, pracodawca może samodzielnie ustalić okres rozliczeniowy i określić go w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym pracy.

Osoba licząca nadgodziny na kalkulatorze.

Jak rozliczyć nadgodziny w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym?

Dodatek za nadgodziny dobowe wypłaca się wraz z wynagrodzeniem w miesiącu, w którym powstały. Nadgodziny średniotygodniowe rozlicza się na koniec okresu rozliczeniowego, bez względu na czas jego trwania.

Wynagrodzenie za nadgodziny dobowe

W godzinach nadliczbowych dobowych pracownikowi przysługuje normalne wynagrodzenie, a także dodatek:

  • 100% za pracę w nocy; w niedziele i święta, niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy; w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.
  • 50% za pracę w dni powszednie, w niedziele i święta będące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Wynagrodzenie za nadgodziny średniotygodniowe

Jeśli na koniec trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego wystąpią przekroczenia średniotygodniowe, należy je zrekompensować, udzielając czasu wolnego (na wniosek pracownika lub z inicjatywy pracodawcy) lub wypłatą dodatku.

Czas wolny na wniosek pracownika

Na wniosek pracownika czas wolny udzielany jest w proporcji 1:1 – za jedną godzinę pracy nadliczbowej przysługuje mu jedna godzina czasu wolnego. Termin odbioru nadgodzin może nastąpić po zakończeniu miesiąca, w którym nadgodziny powstały czy bieżącego okresu rozliczeniowego.

Czas wolny z inicjatywy pracodawcy

W przypadku, gdy to pracodawca udziela czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych, rekompensata przysługuje w proporcji 1:1,5 – za jedną godzinę pracy nadliczbowej pracownik otrzyma 1,5 godziny czasu wolnego. Wolne musi być udzielone najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego.

Osoba pisząca na laptopie.

Zastosowanie narzędzi do planowania i rozliczania czasu pracy

W celu prawidłowego rozliczenia czasu pracy w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym warto skorzystać z programów do planowania i rozliczania czasu pracy, takich jak Kadromierz. Dzięki funkcji rejestracji czasu pracy i automatycznej ewidencji czasu pracy pracodawcy mogą znacznie ułatwić sobie zarządzanie czasem pracy pracowników i uniknąć błędów w rozliczeniach.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Więcej wpisów:

urlop wypoczynkowy a nadgodziny
Kompendium Wiedzy

Urlop wypoczynkowy a nadgodziny – co należy wiedzieć?

Urlop wypoczynkowy oraz praca w godzinach nadliczbowych to kluczowe aspekty zatrudnienia, które bezpośrednio wpływają na życie zawodowe każdego pracownika. W polskim prawie pracy regulacje dotyczące

Kobieta pracuje w godzinach nocnych.
Kompendium Wiedzy

Nadgodziny w porze nocnej w 2024 roku

W przypadku pracy w godzinach nadliczbowych normy czasu pracy według obowiązującego pracownika systemu czasu pracy zostają przekroczone. Nadgodziny nie powinny być zaplanowane i mogą wstąpić jedynie w

Potrzebujesz gotowego narzędzia, które wyliczy nadgodziny za Ciebie?

Sprawdź najlepszy system na rynku!